عالمان دینی در فرآیند جامعه پذیری سیاسی با تأکید بر انقلاب مشروطه
38 بازدید
محل نشر: معرفت » آذر 1382 - شماره 72 » (10 صفحه - از 78 تا 87)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
مقدّمه یکی از مباحثی که امروزه در بین اندیشمندان مطرح است و سعی می‏کنند از طریق آن میزان تأثیرگذاری نیروهای گوناگون اجتماعی را بر تحوّلات سیاسی ـ اجتماعی ارزیابی نمایند، مبحث «جامعه‏پذیری سیاسی» است. امروزه روشن گردیده است که اگر نیرویی توانایی جامعه‏پذیری بالایی را دارا باشد، می‏تواند تفکرات و خواست‏های خود را در طیف‏های گوناگون به جامعه منتقل نموده، ثمرات خوبی به دست آورد تا شاید یکی از آن‏ها محوریت آن نیرو یا گروه در تحولات جامعه شود. سؤال اصلی این است که در روند جامعه‏پذیری سیاسی، چه چیزی منتقل می‏شود که توانایی نفوذ و تأثیرگذاری را زیاد کرده، موجب تداوم و بقای آن می‏گردد؟ پاسخ محققان و نویسندگان جامعه‏پذیری سیاسی این است که عمده‏ترین تلاش محوری جامعه‏پذیری سیاسی در زمینه فرهنگ سیاسی است؛ یعنی این‏که در جامعه‏پذیری سیاسی، روی فرهنگ سیاسی افراد جامعه کار می‏شود و سه کار ویژه در این زمینه انجام می‏دهد که عبارتند از: 1. حفظ و نگه‏داری فرهنگ سیاسی؛ 2. تغییر و تحوّل در آن؛ 3. پایه‏گذاری یک فرهنگ سیاسی نوین.(1) همچنین در جامعه‏پذیری، هدف، انتقال آموزه‏های پیشین (نسل گذشته) به آیندگان می‏باشد که این همه نشان از آن دارد که موضوع و محور اصلی جامعه‏پذیری سیاسی، «فرهنگ سیاسی» است و این خود حکایت از اهمیت آن دارد؛ چرا که نیرو یا گروه در این صورت فرهنگ سیاسی موردنظر خود را از راه‏های گوناگون جامعه‏پذیری به افراد و اجتماع منتقل می‏نماید و برای مدت طولانی بقا و حیات خود را حفظ می‏کند. اگر به برگ‏های تاریخ معاصر ایران نگاهی افکنده شود، مشاهده می‏گردد که نهاد روحانیت همواره به عنوان نهادی مؤثر در جامعه‏پذیری نقش ایفا کرده است. بنابراین، باورهای حاصل از جامعه‏پذیری این نهاد به دلیل تفکیک ساختاری روحانیت از نهاد سیاست، با باورهای هیأت حاکم تعارض پیدا نموده، و هرگاه مسأله خاصی حادث می‏شده، این تعارض علنی می‏گردیده است. نقش این تعارض‏ها را می‏توان در تحولات بزرگ مشاهده کرد که از جمله آن‏ها «انقلاب مشروطه» است.
آدرس اینترنتی